Każdy zna zdjęcia wspaniałych pałaców nad Canal Grande. Po lewej i prawej stronie kanału ciągną się one niczym cenny naszyjnik z pereł. Tutaj poznają Państwo najpiękniejsze pałace – zarówno w opisie, jak i na zdjęciach. Zapraszamy do obejrzenia panoramicznej wycieczki i zapoznania się z tym, na co warto zwrócić szczególną uwagę podczas wizyty w Wenecji.
W tym przewodniku przedstawiamy tylko najważniejsze, najbardziej znane i najpiękniejsze pałace. Gdyby uwzględnić wszystkie 200 pałaców, ten przewodnik stałby się zbyt obszerną publikacją. Ponadto ogrom informacji i wskazówek mógłby Państwa przytłoczyć. Dlatego skupiamy się na najpiękniejszych i najbardziej znanych.
Rejs statkiem „Vapoertto” po Canal Grande
Zdecydowana większość Canal Grande to NIE można tam dojść pieszo. Z wyjątkiem kilku metrów po prawej i lewej stronie mostu Rialto, gdzie można przejść wąską ścieżką wzdłuż brzegu, aby podziwiać zabytki i pałace, trzeba wybrać się na rejs statkiem po kanale.
Do wyboru są 3 warianty:
- Wycieczka panoramiczna prywatną taksówką wodną wyłącznie dla Ciebie
- Wycieczka z przewodnikiem łodzią firmy Ali Laguna
- Vaporetto należące do ACTV (komunalny transport publiczny)
Niezależnie od tego, na którą opcję się Państwo zdecydują, z pewnością będzie to niezapomniane przeżycie.
Brenta: Kanał ten stanowi ostatni odcinek rzeki Brenta. Jeśli przyjrzeć się uważnie, widać, że woda w kanale płynie zawsze bardzo powoli. Canal Grande ma 4 kilometry długości i szerokość od 30 do 70 metrów.
W sumie po prawej i lewej stronie kanału znajduje się około 200 pałaców. Tutaj przedstawiamy tylko te najpiękniejsze i najciekawsze. Ponadto celowo zrezygnowaliśmy z podawania niekończącej się listy poprzednich właścicieli i dat.
Ogólny podział elewacji
Na podstawie podziału elewacji można już całkiem dobrze wywnioskować przeznaczenie pałacu:
piętro wodne: Ponieważ wszystkie pałace są zbudowane na wodzie na licznych drewnianych palach, parter często jest również piętro wodne zwany. Pomieszczenie to jest zazwyczaj otwarte, dzięki czemu lepiej nadaje się do transportu towarów na statki.
Antresola: Półpiętro lub antresola o mniejszej wysokości. Zazwyczaj służy jako pomieszczenie księgowe lub mieszkanie dla służby.
Portego: Pierwsze piętro to prawie zawsze Piano nobile z charakterystycznymi oknami wielokrotnymi. Za nimi znajduje się zazwyczaj Portego, reprezentacyjna sala pałacu. Po lewej i prawej stronie znajdują się mniejsze pomieszczenia przeznaczone do użytku prywatnego
Drugie piętro: Ponadto jeszcze jedno piano nobile, okna typu Portego
poddasze: Dla personelu i kuchni, często niższe. Po prawej stronie na zdjęciu.
Wykorzystanie przestrzeni: Kilka okien rozmieszczonych obok siebie na pierwszym lub drugim piętrze albo loggia zawsze wskazują na obecność dużego pomieszczenia reprezentacyjnego wewnątrz budynku. Poszczególne okna boczne po prawej lub lewej stronie zazwyczaj prowadzą do pomieszczeń prywatnych.
Piano nobile, drugie piano nobile
Tłumaczenie: Piano = piętro, Nobile = szlachecki, szlachetny, dostojny
Szlachetne, eleganckie piętro, często nazywane po francusku „Bel Étage”, jest zazwyczaj głównym piętrem budynku. Na tym piętrze znajdują się najważniejsze pokoje dzienne i sypialnie. Zazwyczaj jest to pierwsze piętro, a zatem znajduje się nad parterem.
Ponieważ domy w Wenecji NIE MAJĄ piwnic, na parterze znajduje się zazwyczaj tylko hol wejściowy, mniejsze pomieszczenia (pomieszczenia gospodarcze) oraz schody prowadzące na pierwsze piętro, które jest urządzone w eleganckim, a nawet szlachetnym stylu. Ma to szczególne znaczenie w Wenecji, ponieważ dzięki temu wilgoć nie przedostaje się na to piętro.
„Piano nobile“ można rozpoznać również z zewnątrz po dużych oknach, balkonach i otwartych loggiach.
Drugi piano nobile: Secondo piano nobile
Wiele pałaców posiada, ponad pierwszym piętrem, jeszcze drugie „piętro szlacheckie“. Znajdują się tu pomieszczenia o raczej prywatnym charakterze, takie jak sypialnie itp., co widać na zdjęciu przedstawiającym przykład Ca‘ d’Oro w Wenecji.
Zarówno Piano Nobile, jak i Secondo piano nobile służą zazwyczaj jako prywatne pomieszczenia dla rodziny właścicieli.
Wysadzony szczyt
Szczyt rozcięty to szczyt, którego środkowa część nie jest zamknięta, lecz otwarta (przerwana). Ta środkowa część sprawia wrażenie niedokończonej i wygląda na „rozciętą“. Może być jednak ozdobiona różnymi elementami dekoracyjnymi.
Stosowany jest przede wszystkim w stylu barokowym. Często, tak jak na tym zdjęciu, służy jako szczyt ozdobny, zwieńczenie lub nadproże okien, drzwi lub portali wejściowych. Na zdjęciu widać taki szczyt rozszczepiony, jaki widnieje nad portalem kościoła S. Stae.
Ornamenty
Filigranową pracę kamieniarzy, którzy obrabiają okna, balustrady, balkony lub powierzchnie ścian, nazywa się maswerką. W przypadku wielu wzorów geometrycznych kamień jest całkowicie wycięty, dzięki czemu wygląda jak kamienny szkielet. Maßwerk stosowano przede wszystkim w okresie gotyku. W tej epoce stanowił on jedną z najważniejszych cech stylistycznych balustrad, korytarzy, empory lub zwieńczeń wież.
Drobniejsze konstrukcje kamienne często wzmacniano za pomocą żelaznych kołków, aby zwiększyć ich stabilność, ponieważ sama zaprawa często nie wystarczała. Otwory w kamieniu, w których osadzone są kołki żelazne, zostały wypełnione ołowiem. Elementy maswerku na zewnątrz są oczywiście silnie narażone na działanie czynników atmosferycznych. Dotyczy to zwłaszcza Wenecji, ponieważ w powietrzu unosi się tu sól z laguny.
Epoki architektury
Wenecja została założona w roku 421. Od tego czasu miasto przeżyło wiele epok architektonicznych, które do dziś można wyraźnie dostrzec.
„Oficjalną“ datą założenia miasta jest 25 marca 421 roku. Obecnie przyjmuje się jednak powszechnie, że laguna została zasiedlona dopiero w VII wieku n.e., a nie w V wieku. Data 25 marca została prawdopodobnie wybrana ze względu na to, że jest to święto Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny, z którą Wenecja ma BARDZO bliskie powiązania.
Laguna jako podłoże pod dom
Na zdjęciu widok z Laguny Weneckiej. Dokładnie tak wyglądało to dawniej, zanim wzniesiono pierwsze domy. Wenecja składa się z wielu małych wysp, oddzielonych od siebie niewielkimi kanałami. Do dziś można w nich dostrzec pierwotny krajobraz lagunowy. Dawne kanały są dziś licznymi kanałami, które przecinają Wenecję. W często piaszczystym i niestabilnym podłożu budowlanym, takim jak to widoczne na zdjęciu, wbito wiele drewnianych pali, na których wzniesiono domy.
Większość pałaców, pomimo znacznych różnic w wielkości, charakteryzuje się zazwyczaj wspólnym stylem architektonicznym: dominującą częścią środkową z prawym i lewym skrzydłem.
Czerwony marmur pochodzi głównie z Werony (czerwony marmur), a biały marmur wapienny z Istrii.
Plan lokalizacji z oznaczeniem położenia po lewej i prawej stronie
Plan został opracowany przez http://www.OpenStreetMap.org – © Współtwórcy OpenStreetMap
Na mapie zaznaczono główne atrakcje turystyczne w południowej części Canal Grande, między Placem św. Marka a mostem Accademia. Kolejność opisów odpowiada trasie rejsem vaporetto wzdłuż kanału, która rozpoczyna się na Placu św. Marka i biegnie w kierunku dworca kolejowego.
Lewa strona – prawa strona: Informacje podane po prawej lub lewej stronie odnoszą się również do kierunku ruchu Państwa łodzi, licząc od Placu św. Marka w kierunku dworca kolejowego. Ciesz się imponującą atmosferą pięknych pałaców, kolorowym gwarem łodzi na kanale i wyobraź sobie, jak niegdyś statki handlowe dostarczały towary do kupców.
Po lewej: Punta della Dogana przy wejściu do Canal Grande
Stary budynek celny w Wenecji, pochodzący z 1677 roku, pełni obecnie funkcję muzeum sztuki. Jego trójkątny kształt oddziela Canal Grande na północy od Canal Giudecca na południu. W wierzchołku trójkąta znajduje się Dogana da Mar
W przeszłości, na początku XV wieku, wszystkie towary przybywające do miasta drogą morską były tu zarówno odprawiane celnie, jak i składowane oraz przeładowywane na mniejsze statki, dzięki czemu można je było transportować wąskimi kanałami do wszystkich części miasta.
Zwróćcie uwagę na dwóch niewolników u szczytu budynku, trzymających złotą kulę. Na kuli obraca się Fortuna – wiatrowskaz na wietrze.
Obecnie Punta della Dogana jest muzeum sztuki współczesnej w Wenecji. Wystawiane są tu dzieła sztuki z kolekcji Fundacji François Pinault. Jest to jedna z największych kolekcji sztuki współczesnej na świecie.
Po prawej: Hotel Bauer Palazzo
Budynek po lewej stronie zdjęcia to Bauer Palazzo. Do hotelu należy również restauracja „De Pisis“. Po lewej stronie zdjęcia, przed hotelem, znajduje się miniaturowa statua Wolności. Po prawej stronie hotelu Bauer Palazzo, budynek z kolorowymi flagami to późnogotycki Palazzo Giustinian a San Moisè. Tam mieści się siedziba Biennale.
Strona internetowa hotelu to: http://www.bauervenezia.com/
Po lewej: Santa Maria della Salute
Tuż za budynkiem Dogana da Mar, przy wejściu do Canal Graden, znajduje się kościół wotywny Santa Maria della Salute.
Votiv = ślubowanie. Kościoły wotywne to kościoły wzniesione w dowód wdzięczności lub w odpowiedzi na modlitwę o spełnienie konkretnego życzenia. Została zbudowana w stylu barokowym. Jej kopuła jest widocznym z daleka symbolem Wenecji. Szczególnie rzucają się w oczy ogromne woluty w kształcie ślimaków (zwinięte ornamenty).
Doge Nicolò Contarini złożył Matce Bożej ślubowanie, że zbuduje kościół w podziękowaniu za koniec epidemii dżumy w 1630 roku. Budowa kościoła trwała łącznie 50 lat. Kościół ma ośmiokątny plan, dwie kopuły i dwie dzwonnice, a całość jest pokryta marmurem.
1.000.000 Salute rzekomo stoi na ponad milionie pni drzew, z których każdy ma cztery metry długości.
Na dużej kopule stoi Immaculata, Matka Boża Niepokalana – immaculata – z dwunastoma gwiazdami z Apokalipsy św. Jana, a na mniejszej – figura św. Marka. Wnętrze kościoła jest raczej skromne w porównaniu z okazałą fasadą. Warto jednak zwrócić uwagę na marmurową podłogę oraz rzucić okiem na ołtarz główny: mały putto, za namową Matki Bożej, przepędza dżumę z Wenecji, przedstawioną jako stara, ohydna kobieta.
Po prawej: Palazzo Contarini Fasan
Palazzo Contarini Fasan jest często nazywany ‚Casa di Desdemona‘. Choć nie jest tak wysoki ani tak szeroki jak niektóre inne okazałe pałace, to jednak wyróżnia się dzięki swoim wyjątkowym, filigranowym zdobieniom. „Desdemona“ to „prześladowana przez los“ – takie jest znaczenie jej imienia – żona Otella w tragicznej sztuce Szekspira pod tym samym tytułem „Otello“, którą zarówno Rossini, jak i Verdi przenieśli na język muzyki.
Zwróćcie uwagę na duże herby i wyjątkowo piękne balkony. Te Ornamenty na balkonie Ozdoby z pęcherzy rybich można zobaczyć w Wenecji tylko raz.
Po prawej: Palazzo Gritti
Pałac Pisani Gritti jest to pałac w stylu gotyckim. Fasada od strony kanału, podobnie jak w wielu innych pałacach w Wenecji, była niegdyś ozdobiona freskami, które obecnie zaginęły – a szkoda, bo namalował je w XVI wieku sam Paolo Veronese.
Na uwagę zasługują dwie szerokie części boczne po lewej i prawej stronie pięcioczęściowej loggii. Wyraźnie widać tam pierwsze i drugie piano nobile.
Parter wodny jest bardzo niski i obecnie pełni funkcję tarasu z przepięknym widokiem na Canal Grande. Obecnie mieści się tam luksusowy hotel Gritti Palace.
Strona internetowa hotelu to: http://www.thegrittipalace.com/de
Po prawej: Palazzo Barbarigo Minotto
Czy chcieliby Państwo obejrzeć operę w małej sali, gdzie praktycznie siedzą Państwo na środku sceny i mogą doświadczyć wszystkiego z bliska? Na przykład operę „La Traviata” Verdiego?
W takim razie Palazzo Barbarigo Minotto to idealne miejsce dla Państwa. To ten wysoki, biały budynek pośrodku zdjęcia. Link do strony internetowej brzmi: http://www.musicapalazzo.com
Proszę zwrócić uwagę, że wszystkie pałace przy Canal Grande stoją w równym rzędzie i (prawie) żaden z nich nie wystaje w głąb kanału bardziej niż pozostałe. W rezultacie kanał wygląda niemal jak rzeka, wzdłuż której brzegi pałace są ułożone niczym naszyjnik z pereł.
Po prawej: Palazzo Corner della Ca‘ Granda (prefektura)
Od razu widać, że właściciele tego monumentalnego renesansowego pałacu (rodzina Corner) należeli do najbogatszych mieszkańców miasta. Podczas budowy szczególną wagę przywiązano do tego, by budynek sprawiał wrażenie imponującego i potężnego. Wskazuje na to również nazwa Ca Granda (Wielki Dom). Budynek wyraźnie góruje nad sąsiednimi domami. Na uwagę zasługują również owalne okna dachowe, które później wielokrotnie naśladowano w Wenecji.
Obecnie, po gruntownym remoncie, budynek ten pełni funkcję siedziby prefektury oraz urzędów administracji prowincjonalnej. (Prefettura – Ufficio Territoriale del Governo di Venezia)
Zasadniczo flagi wywieszone na fasadzie zawsze wskazują na budynki publiczne miasta Wenecji, regionu Wenecji lub sądów. Niemal zawsze są to co najmniej trzy flagi: flaga miasta Wenecji, flaga Włoch oraz flaga Unii Europejskiej.
Link do strony głównej brzmi: http://www.prefettura.it/venezia/multidip/index.htm
Po lewej: Palazzo Venier dei Leoni (Muzeum Guggenheima)
Budowę Palazzo Venier dei Leoni rozpoczęto w drugiej połowie XVIII wieku, ale niestety nigdy jej nie ukończono. Nie jest do końca jasne, dlaczego – można sobie wyobrazić, że rodzina Cornerów, mieszkająca po przeciwnej stronie Canal Grande, nie była wcale zainteresowana tym, by tuż przed ich nosem powstał najwyższy pałac nad Canal Grande – makietę tego giganta można podziwiać w Museo Correr na Placu św. Marka – co zasłoniłoby im widok i sprawiło, że ich pałac nagle wydawałby się mały.
Nazwa „dei Leoni“ pochodzi od dwóch kamiennych figur lwów znajdujących się po bokach tarasu wychodzącego na Canal Grande. Podobno rodzina Veniers trzymała w swoim ogrodzie prawdziwego lwa. Od 1949 roku w pałacu tym mieści się Muzeum Kolekcji Peggy Guggenheim w Wenecji. Sama artystka mieszkała w tym domu aż do swojej śmierci w 1979 roku. Z Placu św. Marka można tu dojść pieszo w około 16 minut.
Strona internetowa muzeum to: http://www.guggenheim-venice.it/inglese/default.html
Po lewej: Ca‘ Dario
Palazzo Dario lub Ca‘ Dario to jeden z najpiękniejszych i najbardziej znanych pałaców w Wenecji. Sam pałac, z wyjątkiem fasady od strony Canal Grande, zbudowany jest w typowym stylu włoskiego gotyku. Styl ten jest w Wenecji bardzo rozpowszechniony. Fasada od strony Canal Grande ma jednak wyraźnie renesansowy charakter – zamiast gotyckich okien z ostrołukami zastosowano okna i drzwi z łukami półkolistymi. Warto również zwrócić uwagę na wysokie kominy w typowym stylu weneckim.
Ca’ Dario to prawdziwa komnata grozy w Wenecji – wszyscy właściciele pałacu od XV do XXI wieku doświadczyli jakichś tragedii: samobójstwa, morderstwa, bankructwa… były tu na porządku dziennym.
Pałac jest własnością prywatną. NIE jest otwarty dla zwiedzających.
Po lewej: Palazzo Barbarigo
Ten pałac z licznymi kolorowymi mozaikami od razu przyciąga uwagę. Można dostrzec parter wodny oraz dwa piętra piano nobile. Niestety budynek przez większą część dnia pozostaje w cieniu, przez co trudno go sfotografować.
Został zbudowany w epoce renesansu. Kolorowe mozaiki na fasadzie są znacznie trwalsze i mniej narażone na działanie czynników atmosferycznych niż freski. Słownik Duden podaje następującą definicję fresków: „Malowidło wykonane na świeżym, jeszcze wilgotnym tynku“. Zobacz www.duden.de
Mozaika na lewej fasadzie budynku przedstawia: Karola I (lub V) Hiszpańskiego w pracowni Tycjana
Mozaika na prawej fasadzie budynku przedstawia: Henryka III z Francji wraz z dożem Alvise Mocenigo w hucie szkła na Murano.
Po lewej: Palazzo Contarini Polignac
Palazzo Contarini Polignac to znaczący pałac z okresu wczesnego renesansu. Jego architektem był prawdopodobnie Giovanni Buora. Warto zwrócić uwagę na fasadę, która jest w całości pokryta marmurem. Wyraźnie widać trzy kondygnacje: parter, piano nobile i drugie piano nobile.
Claude Monet wielokrotnie malował pałac z pokładu gondoli. Jeden z tych obrazów został sprzedany w 2013 roku za 19 682 500 GBP. Z pierwotnego złocenia fasady prawie nic już nie pozostało. Odkąd w XIX wieku pałac stał się własnością Winarett, spadkobierczyni firmy Singer produkującej maszyny do szycia, znajdują się tu cztery stare fortepiany, które do dziś są wykorzystywane podczas wydarzeń muzycznych organizowanych w pałacu.
Po prawej: Palazzo Cavalli Franchetti
Ten neogotycki pałac (po lewej stronie na zdjęciu) znajduje się tuż przy Ponte dell’Accademia. Pałac ten, którego konstrukcja ma charakter gotycki, został przebudowany w XIX wieku według projektów architekta Camillo Boito, który – co w tamtych czasach nie było wcale rzadkością – uważał, że potrafi budować pałace gotyckie znacznie lepiej niż potrafili to robić mistrzowie budowlani w epoce gotyku. Dlatego w znacznej mierze usunął starą konstrukcję i odbudował ją w stylu gotyckim.
Jest to bardzo popularny i znany motyw fotograficzny. Z mostu pałac wraz z Canal Grande i imponującym kościołem Santa Maria della Salute stanowi bardzo popularny i wyjątkowo piękny motyw Wenecji. Z pewnością od razu zwróci Państwa uwagę również niezwykle urokliwa przystań z czerwono-białymi słupkami.
Od 1999 roku pałac jest siedzibą weneckiej instytucji naukowo-kulturalnej Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti. W 2003 roku otwarto tu również europejskie biuro WHO ds. zdrowia i rozwoju.
Po lewej: Gallerie dell’Accademia
Accademia jest obecnie najważniejszym na świecie muzeum malarstwa weneckiego. Pinakoteka (galeria obrazów) mieści się w kompleksie składającym się z różnych budynków: starego kościoła Santa Maria della Carità, przynależącego do niego klasztoru laterańskiego o tej samej nazwie oraz budynku dawnego bractwa, Scuola, Santa Maria della Carità.
Od czasu upadku republiki, kiedy to Napoleon zamknął kościół, klasztor i bractwo, kompleks ten służył jako siedziba akademii sztuk pięknych. Od początku XX wieku pełnił natomiast funkcję ogólnodostępnego muzeum malarstwa weneckiego z okresu od XIV do XVIII wieku.
Nad Canal Grande przebiega w sumie tylko 4 mosty. Jednym z nich jest Most Akademicki, został nazwany na cześć muzeum. Most ten stanowi piękny przykład tego, jak trwałe mogą być rozwiązania tymczasowe, bo ta drewniana wersja nie jest niczym innym jak pierwotnym mostem z żeliwa, który Austriacy zbudowali w tym miejscu w XIX wieku, ale którego elementy nośne uległy korozji w XX wieku i dlatego został tymczasowo odnowiony z drewna…
Strona internetowa Akademii Sztuk Pięknych to: http://www.gallerieaccademia.org
Niniejsza strona powstała dzięki szczególnemu wsparciu dr Susanne Kunz-Saponaro, oficjalnej certyfikowanej przewodniczki po Wenecji. Jeśli są Państwo zainteresowani zwiedzaniem Wenecji z przewodnikiem, zapraszamy do odwiedzenia jej strony internetowej: http://www.stadtfuehrungen-venedig.de