Bazylika św. Marka (Katedra św. Marka)

Pierwszy kościół św. Marka powstał w latach 829–836 jako budowla drewniana i spłonął w 976 roku. Drugi – trójnawowa bazylika – został ukończony pod koniec X wieku. Kilkadziesiąt lat później zburzono go z powodu próżności i potrzeby zaistnienia. Trzeci kościół, zwany kościołem Contarini, powstał głównie za sprawą dogata Domenico Contarini w latach 1043–1070. Zajmował on znaczną część terenu, na którym wcześniej stał mały kościółek św. Teodora. Budowla ta, o planie krzyżowym, wraz ze swoimi
Do dnia dzisiejszego zachowało się pięć kopuł w rdzeniu budowli. Relikwie św. Marka, które w cudowny sposób zostały ponownie odnalezione, a od czasu pożaru w 976 roku pozostawały zaginione, odnaleziono w samą porę na uroczystość poświęcenia nowego kościoła w 1094 roku.

Legenda głosi, że doża Vitale Falier i inni wysocy dostojnicy kościelni modlili się o cud. Cud się wydarzył. Ziemia zadrżała. Filar kościoła pękł, odsłaniając relikwie. Kościół został zbudowany z powodu – i wielokrotnie w związku z – relikwiami św. Marka. Pierwsza kaplica dożowska powstała na początku IX wieku. Została poświęcona pierwszemu patronowi Wenecji, św. Todaro. Przeniesienie relikwii św. Marka z Aleksandrii do Wenecji jest legendarne. Dwóch kupców zidentyfikowało przywiezione szczątki jako relikwie św. Marka. Wenecja uwierzyła w ich autentyczność i ogłosiła je świętem państwowym.

I. Gesuati (S. Maria del Rosario)

Giorgio Massari (1687–1766) w latach 1726–1736 zbudował kościół dominikanów poświęcony Matce Bożej Różańcowej. Jeśli chodzi o fasadę, czerpał inspirację z surowego, klasycystycznego stylu Palladia, mając na uwadze kościół Il Redentore. Interesująca pod względem architektonicznym, kopułowa przestrzeń wewnętrzna ma formę kościoła halowego z kaplicami bocznymi. W niszach ściennych pomiędzy półkolumnami znajdują się posągi proroków i apostołów autorstwa południowotyrolskiego rzeźbiarza rokokowego Giovanniego Marii Morlaitera.

Freski na sklepieniu w radosnych barwach: „Wniebowzięcie św. Dominika”, „Ustanowienie różańca” oraz „Błogosławieństwo dominikanina” z 1738 r. to wczesne dzieła wybitnego mistrza dekoracji Giambattisty Tiepolo. Również piękny obraz ołtarzowy przedstawiający Matkę Bożą z trzema dominikankami (ok. 1740 r.) na pierwszym ołtarzu po prawej stronie jest dziełem Tiepolo.

Inne cenne obrazy ołtarzowe to: „Papież Pius V z świętymi” (1732) autorstwa Sebastiano Ricci w pierwszej kaplicy po lewej stronie, święci dominikanie Wincenty Ferrer, Ludwika i Bertranda (1742) autorstwa Giovanniego Battisty Piazzetty przy ostatnim ołtarzu po prawej stronie oraz Chrystus na krzyżu (ok. 1560) autorstwa Jacopo Tintoretto przy trzecim ołtarzu po lewej stronie.

Obok kościoła, czyli powstałej około 1500 roku bazyliki San Gerolamo dei Gesuati (S. Maria della Visitazione), znajduje się niekonwencjonalny sufit kasetonowy z XVI wieku, w którym można podziwiać 60 kolorowych paneli z wizerunkami proroków i świętych oraz scenę „Nawiedzenia“ w centralnym polu.

Fondamenta delle Zattere to dziś nadbrzeżna promenada z przytulnymi lodziarniami i restauracjami.
W dawnych czasach flisacy (Zattera = tratwa), którzy po długiej podróży spływali rzekami alpejskimi, docierali do celu przy Fondamenta delle Zattere.

Madonna dell’Orto

Po zakończeniu budowy kościół poświęcono pod wezwaniem św. Krzysztofa. Po znalezieniu w pobliskim ogrodzie wizerunku Matki Bożej w 1420 roku zmieniono nazwę kościoła, a postać świętego zachowała się jedynie jako rzeźba nad portalem.

Późnogotycka fasada w kolorze ceglastym, z białymi, przypominającymi koronkę zdobieniami – pięknie wykonaną grupą rzeźb przedstawiającą Zwiastowanie nad portalem oraz zwieńczającymi ją tabernakulumami – jest prawdziwą perełką. W częściach bocznych znajduje się subtelnie wkomponowana galeria z dwunastoma posągami apostołów, wykonanymi w warsztacie Paolo i Pierpaolo Dalle Massegne.

Wewnątrz znajduje się trójnawowa bazylika kolumnowa. Na pierwszym ołtarzu bocznym po prawej stronie obraz ołtarzowy przedstawiający Jana Chrzciciela wraz ze świętymi otwiera cykl obrazów i prowadzi do wielkoformatowych dzieł Tintoretta: nad wejściem do kaplicy św. Marka w prawym nawie bocznej znajduje się jego słynna „Wjście Marii do świątyni” (ok. 1552 r.).

Dramatyczne, pełne napięcia wczesne dzieła: „Cześć dla złotego cielca”, „Sąd Ostateczny”, „Wypukłość absydy”, „Wizja św. Piotra”, „Ścięcie św. Pawła” oraz w centrum: „Zwiastowanie” autorstwa Palma Giovane’a zdobią prezbiterium. W prawej kaplicy chóru, w pobliżu swoich obrazów, spoczywa Tintoretto. W kaplicy Contarini w lewej nawie bocznej znajduje się obraz ołtarzowy „Św. Agnieszka budzi syna rzymskiego prefekta”, który należy do jego późnych dzieł.

Kościół Vivaldiego – La Pietà (S. Maria della Visitazione)

Giorgio Massari zbudował ten kościół w latach 1745–1762. Malowidła sufitowe Giambattisty Tiepola stanowią dominujący element głównej nawy kościoła. Fasada została jednak ukończona dopiero w 1906 roku. Jej styl nawiązuje do tradycji palladiańskiej. Kościół wraz z przyległymi budynkami Ospedale della Pietà pełnił w XVII wieku funkcję sierocińca dla młodych dziewcząt.

W XVIII wieku mieściło się tu konserwatorium, które od 1716 roku, pod kierownictwem Antonio Vivaldiego (1678–1741) – nazywanego ze względu na kolor włosów „Prete rosso” (czerwony ksiądz) – cieszyło się ogromnym uznaniem. Do dziś w tej wysokiej, klasycystycznej nawie kościelnej, charakteryzującej się doskonałą akustyką, od czasu do czasu wykonywane są symfonie i koncerty tego wybitnego kompozytora – „Cztery pory roku”.

San Francesco della Vigna

W miejscu, gdzie rzekomo rozegrała się cudowna historia „Praedestinatio Sancti Marci“, znana jako „Il sogno di San Marco”, stoi kościół San Francesco della Vigna. Św. Markowi, który odpoczywał wśród winorośli, we śnie ukazał się anioł, który rzekł do niego: „Pokój z tobą, Marku, mój ewangelisto, wiedz, że tutaj spocznie kiedyś twoje ciało”. Kościół San Francesco della Vigna, pierwotnie otoczony winnicami, a dziś gęsto otoczony budynkami, powstał w XIII wieku jako monumentalny kompleks klasztorny. Zgodnie z planami Jacopo Veronese stary kościół został przebudowany w XVI wieku. W 1562 roku Andrea Palladio wykonał fasadę. Sansovino zaprojektował wnętrze.

San Geremia

Pomiędzy ramionami nawy krzyżowej kościoła znajduje się budynek mieszkalny oraz campanile z XII wieku, które zostało połączone z pałacem młodszym o 600 lat. San Geremia, kościół z dwiema fasadami, powstał w dwóch etapach budowy w XVIII i XIX wieku. Architekt z Brescii, Carlo Corbellini, zaprojektował nową budowę kościoła z kopułą krzyżową na starych fundamentach.

San Giacomo di Rialto

Najstarszy kościół w Wenecji, jak głosi ludowa tradycja. Po prawej stronie znajduje się niewielki plac Campo San Giacomo di Rialto ze słynnym kościołem San Giacomo. Mówi się, że powstał on w VII/VIII wieku wraz z samym „Wenecją“.

Prawdopodobnie jednak pochodzi ona z IX wieku. Pośród obficie zaopatrzonych straganów z owocami i warzywami od zawsze dominuje na tym placu. Kilkakrotnie uległa pożarom, została zalana, a w XII i XVII wieku przeszła przebudowę. Pięć średniowiecznych marmurowych kolumn podtrzymuje przedsionek. Do dziś unosi się w nim zapach rynku. Wielki zegar z 1410 roku nadaje jej jeszcze bardziej elegancki wygląd.